Verplichte cursus voor risicohonden: kijk ook naar de eigenaar

Leidy-methode · Gedrag & verantwoordelijkheid

Een verplichte cursus voor eigenaren van honden met een verhoogd risico op ernstige bijtincidenten. Goed plan, of slaan we alweer de plank mis?

Op 24 september 2026 berichtte de NOS dat staatssecretaris Silvio Erkens een verplichte cursus wil voor eigenaren van zogenoemde risicohonden. Welke honden precies onder de regeling gaan vallen en hoe de verplichting wordt uitgevoerd, moet nog verder worden uitgewerkt. Het gaat om aangekondigde plannen, niet om een in dit artikel vastgestelde, al geldende algemene cursusplicht.

De aanleiding is te lezen in het NOS-bericht van 24 september 2026. Hieronder deel ik mijn persoonlijke visie als hondenprofessional.

Ja tegen verantwoordelijkheid en het voorkomen van bijtincidenten

Als hondenprofessional heb ik hier gemengde gevoelens over. Laat één ding duidelijk zijn: ik ben blij dat er iets gebeurt. Bijtincidenten zijn ernstig. Krachtige honden kunnen bij een incident enorme schade veroorzaken. Wie zo’n hond aanschaft, moet weten wat hij aan de lijn heeft en daar verantwoordelijkheid voor kunnen dragen.

Waar ik moeite mee heb, is de manier waarop er gesproken wordt over de “bijtgrage hond”. Alsof bijtgraagheid een eigenschap is die we simpelweg aan een paar rassen kunnen ophangen en het probleem daarmee verklaard is.

Ik verwacht dat in de discussie al snel naar Stafford- en pitbullachtigen, Rottweilers, bully-types en mogelijk ook herdershonden wordt gekeken. Dat is mijn zorg over de beeldvorming, geen officiële lijst van honden waarvoor de regeling zal gelden.

Een raslabel verklaart niet het hele gedrag

Zo werkt hondengedrag in mijn ogen niet. Ras, genetische aanleg en fysieke kracht kunnen relevant zijn. Maar bijtgedrag kun je niet uitsluitend verklaren vanuit een brede kop of stevige kaken. Gezondheid, fokkerij, socialisatie, leerervaringen, stress, leefomgeving, management en de kennis en het handelen van de eigenaar verdienen allemaal aandacht.

Mede door deze ontwikkeling heb ik zelf besloten geen American Staffordshire Terriër meer te nemen. Niet omdat mijn ervaringen met deze honden slecht zijn, maar omdat ik al langer zag aankomen dat bepaalde honden steeds verder gestigmatiseerd en gereguleerd zouden worden. Als ik mensen nog steeds hoor spreken over een zogenaamde “kaakklem”, merk ik hoeveel hardnekkige overtuigingen er rondom deze honden leven.

Waarom niet iedere hondeneigenaar basiskennis?

Wat mij betreft mag er absoluut een cursus komen. Maar dan wil ik dat we groter durven denken. Waarom alleen verplichte kennis voor eigenaren van de honden die wij vooraf als risicovol bestempelen? Iedere hond kan bijten. Iedere hondeneigenaar zou vóór aanschaf basiskennis moeten hebben over lichaamstaal, stress, gedrag, veiligheid en verantwoordelijkheid.

Voor honden waarbij de potentiële gevolgen van een incident groter zijn, kun je vervolgens aanvullende eisen stellen. Dat is mijn pleidooi: een brede basis voor iedere eigenaar en extra aandacht waar de risico’s groter zijn.

Betrek professionals die deze honden dagelijks begeleiden

Aan degenen die deze praktijkcursus straks daadwerkelijk gaan ontwikkelen: betrek alsjeblieft de professionals die deze honden en eigenaren dagelijks in de praktijk tegenkomen. Mensen die zien waar het vóór een bijtincident al misgaat en wat eigenaren werkelijk moeten leren om dat te voorkomen.

Laat ik daar heel duidelijk over zijn: als deze eigenaren straks opnieuw niet verder komen dan de bekende uitersten, dan missen we een kans. Of ze krijgen te horen dat ieder probleem met een snoepje opgelost moet worden. Of dat hun hond vooral niet met andere honden in contact mag komen omdat hij anders zogenaamd zijn tolerantie verliest. Of dat een krachtige hond nu eenmaal “hard aangepakt” moet worden.

Geen van die simpele overtuigingen leert een eigenaar werkelijk begrijpen wat er voor hem aan de lijn staat. Juist bij krachtige honden hebben we professionals nodig die genetische aanleg, lichaamstaal, spanning, sociale ontwikkeling, leerervaringen, bewustzijn, gezondheid, grenzen, veiligheid en de individuele hond in samenhang kunnen beoordelen.

Professionals die niet bang zijn om duidelijk te begrenzen wanneer dat noodzakelijk is, maar die ook begrijpen dat duidelijkheid iets totaal anders is dan een hond intimideren of onderdrukken.

Mijn hand gaat omhoog voor meer praktijkkennis

Als er mensen worden gezocht die willen meedenken over de inhoud van zo’n cursus, dan hoef ik daar niet lang over na te denken. Ik steek mijn hand op. Kom maar door. Ik werk met deze honden en hun eigenaren, ik zie waar het in de praktijk misgaat en vooral wat er nodig is vóórdat het misgaat.

Als we serieus werk willen maken van het voorkomen van bijtincidenten, zorg dan dat praktijkkennis aan tafel zit waar de inhoud wordt bepaald. Ik heb immers zelf bijtincidenten met deze honden meegemaakt. Juist die ervaringen hebben mij geleerd om kritisch naar mijn eigen rol als eigenaar te kijken.

Ik ben voor maatregelen en voor verantwoordelijkheid. Tegelijk verzet ik me tegen het gemak waarmee een aantal hondenrassen tot het hele probleem wordt gemaakt. Als we werkelijk minder bijtincidenten willen, moeten we niet alleen vragen welke hond heeft gebeten. We moeten ook begrijpen waarom het zover kwam en waar we eerder hadden kunnen ingrijpen.

Wacht bij gevaarlijk gedrag niet op nieuwe regels

Maak je je zorgen over agressie of de veiligheid rondom jouw hond? Wacht dan niet tot een aangekondigde regeling is uitgewerkt. Neem het gedrag serieus en laat je situatie individueel beoordelen. Lees meer over mijn begeleiding voor hond en eigenaar en mijn visie op agressie bij honden.

Meer over mijn ervaring en werk vind je op Over Leidy.